Blikjes of glas: wat stoot minder CO₂ uit?
Twee vormen, twee sferen en één simpele vraag: wat is de beste keuze voor het klimaat?
Bij Smile gebruiken we zowel blikjes als glazen flessen. En net als velen gingen we er lange tijd van uit dat glas automatisch milieuvriendelijker, beter recyclebaar en natuurlijker was, enzovoort.
Maar toen we in 2024 onze CO₂-voetafdruk berekenden, kwamen we erachter dat onze verpakkingen, en dan met name onze glazen flessen, onze grootste bron van uitstoot vormden. Niet omdat glas op zich slecht is, maar omdat het in onze huidige bedrijfsvoering eenmalig wordt gebruikt. Daarom hebben we besloten om het blikje te ontwikkelen.
Inleg: wanneer glas echt het verschil maakt
Er is één cruciaal punt dat vaak over het hoofd wordt gezien: glas is alleen de beste keuze als de fles via een statiegeldsysteem meerdere keren wordt hergebruikt. Zo hoeft er niet voor elke aankoop een nieuwe fles te worden geproduceerd.
Er is een eenvoudige vuistregel die vaak opgaat: na vier keer gebruik is statiegeldglas doorgaans voordeliger dan wegwerpglas. (1) Of dit voordeel zich daadwerkelijk voordoet, hangt af van verschillende factoren: een goed inleverpercentage, redelijke afstanden (inzameling/reiniging/terugvoer), een geoptimaliseerd reinigingsproces en flessen die niet te zwaar zijn. (2)
Op dit moment zijn onze flessen echter niet-retour. We zouden natuurlijk graag een statiegeldsysteem opzetten, maar daarvoor zijn grote volumes, een retournetwerk, opslagruimte, reinigingsfaciliteiten enz. nodig, en daar zijn we nog te klein voor (we rekenen erop dat jullie dit mogelijk maken!).
De echte vergelijking voor Smile komt dus vooral neer op: blikjes versus glazen wegwerpverpakkingen.
Het gewicht van glas speelt (echt) een rol bij de CO₂-uitstoot
In de meeste levenscyclusanalyses (LCA’s) is het het gewicht van de verpakking dat een aanzienlijke invloed heeft op het eindresultaat, met name als gevolg van het transport. (3) En hier, bij onze Smile-metingen, is het heel duidelijk:
- Een glazen wegwerpfles (330 ml) weegt 158 g (leeg)
- Een blikje (330 ml) weegt 10,5 g (leeg)
Een simpele rekensom: voor hetzelfde product vervoer je 158 − 10,5 = 147,5 g meer materiaal per eenheid als je voor glas kiest in plaats van blikjes.
Bij 1.000 stuks komt dat neer op 147,5 kg extra gewicht dat vervoerd moet worden. En dit effect is nog groter wanneer je verse goederen moet bezorgen, kleine leveringen moet uitvoeren en meerdere stops in de stad moet maken. (3)
Eenmalig gebruik: waarom heeft de blik vaak een voordeel?
Wanneer verpakkingen worden vergeleken vanuit het perspectief van ‘eenmalig gebruik + recycling’, is de conclusie vaak dezelfde: niet-retourneerbaar glas behoort tot de grootste vervuilers. (4) Uit het rapport van de Carbon Trust blijkt ook dat ‘eenmalig glas’ een van de grootste ecologische voetafdrukken heeft (5).
Waarom? Ten eerste omdat recycling het gewicht niet verandert (het transport blijft zwaar). Ten tweede omdat de glasindustrie zeer energie-intensief is: voor het omsmelten van glas zijn ovens nodig met een temperatuur van 1.500 °C. (6) Bij wegwerpproducten moet deze energie voor elke nieuwe fles die wordt geproduceerd opnieuw in de machine worden gestoken.
Bij Smile: waarom wij beide formaten aanbieden
Bij Smile hebben we zowel blikjes als glazen flessen in ons assortiment, simpelweg omdat de behoeften en voorkeuren van klant tot klant verschillen.
- Het blikje (25 cl) is onze meest CO₂-vriendelijke optie voor eenmalig gebruik en het meest praktisch voor dagelijks gebruik (vervoer, koeling, evenementen, horeca, koelkasten). Het is ook perfect voor onderweg: gemakkelijk mee te nemen, stevig, enz.
- We houden ook vast aan de glazen fles (33 cl) om een heel ‘Smile’-reden: transparantie. We zijn trots op ons product en willen graag dat het zichtbaar is: de kleur, de levendigheid van de kombucha, enzovoort. Bovendien heeft de fles voor sommige cafés en verkooppunten een meer ‘tafelvriendelijke’ en esthetische uitstraling. En aangezien onze flessen altijd gekoeld worden bewaard, is het feit dat ze transparant zijn geen probleem vanuit het oogpunt van UV-straling.
En we kiezen ervoor om volledig transparant te zijn: onze flessen zijn momenteel niet statiegeldplichtig. In ons geval blijft glas dus vooral een wegwerpartikel, en dat is niet de meest CO₂-arme optie. Dit is precies waarom het blikje voor ons zo belangrijk is geworden: het is momenteel het beste compromis tussen CO₂-impact, gebruiksgemak en toegankelijkheid.
Disclaimer:
Dit artikel is gebaseerd op gegevens uit levenscyclusanalyses en gepubliceerde onderzoeken naar de CO₂-voetafdruk. De cijfers zijn reëel, de conclusies zijn van ons. CO₂-boekhouding is een complexe wetenschap en de resultaten variëren afhankelijk van de methodologie, de geografische locatie en de schaal. We hebben ons best gedaan om nauwkeurig en eerlijk te zijn. Mocht u een fout ontdekken, dan horen we dat graag.
Bronnen:
(1) ADEME – Observatorium voor hergebruik en recycling. (z.j.). Het hergebruik van verpakkingen (referentie: „vanaf 4 keer gebruik…“).
https://observatoire-reemploi-reutilisation.ademe.fr/emballages
(2) ADEME. (29 juni 2023). Milieubeoordeling van het statiegeldsysteem voor het hergebruik van glazen verpakkingen in Frankrijk (Deel A / Deel B + aanvullingen). ADEME-bibliotheek.
(3) Pasqualino, J., Meneses, M., & Castells, F. (2011). De CO₂-voetafdruk en het energieverbruik bij de keuze en verwijdering van drankverpakkingen. Journal of Food Engineering, 103(4), 357–365.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S026087741000542X
(4) Barrow, M., Pernstich, P., & Cumberlege, T. (2021). De CO₂-voetafdruk van verpakkingen voor frisdranken: een vergelijkende analyse. The Carbon Trust.
(5) International Aluminium Institute. (2024). Vergelijking van de CO₂-voetafdruk van drankverpakkingen (factsheet).
(6) ScienceDirect Topics. (z.d.). Het smelten van glas (typische smelttemperatuur ~1500 °C).
https://www.sciencedirect.com/topics/materials-science/glass-melting
